Would you like to read this information again? Use the following options:

Alles over Psychose

Powered by: KNMP logo
  • Algemeen

    Bij een psychose ervaart u de wereld vooral als vreemd en vaak angstaanjagend. U merkt bijzondere dingen die andere mensen niet merken. Het kan lastiger worden om andere mensen te begrijpen of te vertrouwen. Mensen die een psychose gehad hebben omschrijven een psychose vaak als iets droomachtigs of als een nachtmerrie terwijl ze wakker zijn.

    Bij een psychose horen de volgende verschijnselen:

    • hallucinaties (u hoort bijvoorbeeld stemmen in uw hoofd).
    • wanen (u denkt bijvoorbeeld dat u achtervolgd wordt).
    • erg in de war zijn.

    U kunt een, twee of alledrie de verschijnselen hebben.

    Een psychose duurt meestal weken tot maanden, soms een aantal dagen.

    Ongeveer 2 procent van de mensen maakt ooit in zijn leven een psychose mee. Een psychose ontstaat vaak op jong volwassen leeftijd.

    Sommige mensen krijgen één keer een psychose, andere vaker.

    Een psychose komt door een verstoring in een deel van de hersenen.

    In de hersenen gaan signalen van de ene zenuwcel naar de andere. Dat gebeurt met boodschapperstoffen. Voorbeelden van boodschapperstoffen zijn dopamine en serotonine.

    Bij een psychose is er vooral te veel dopamine in delen van de hersenen. Dat verstoort de signalen tussen zenuwcellen in uw hersenen.

    Waarom de een wel een psychose krijgt en een ander niet, heeft vooral te maken met erfelijke aanleg.

    Een psychose kan horen bij ziekten, zoals een ernstige depressie, schizofrenie of een bipolaire stoornis. Een psychose kan ook het gevolg zijn van drugsgebruik of van een stressvolle gebeurtenis in iemand leven.


  • Herkennen

    Bij een hallucinatie merkt u dingen die voor u heel echt en werkelijk zijn. Mensen die niet psychotisch zijn merken die dingen niet. Een paar voorbeelden:

    • U hoort bijvoorbeeld stemmen. Die stemmen gaan moeilijk weg. De stemmen kunnen bijvoorbeeld zeggen wat ze van u vinden. Soms geven de stemmen u opdrachten of ze waarschuwen u.
    • U ziet dingen of personen die andere mensen niet zien. Mensen met een psychose zien bijvoorbeeld engelen, een overleden partner of ze zien ergens vuur branden.
    • U kunt geuren ruiken. Bijvoorbeeld de parfum van uw overleden moeder, of wierook of u ruikt gas.
    • U kunt dingen zeer duidelijk en sterk proeven of u heeft dagenlang een vreemde smaak in uw mond.
    • U kunt dingen voelen in uw lijf of op uw huid. Een vrouw kan bijvoorbeeld zeker weten dat er een baby in haar buik beweegt, terwijl zij niet zwanger is. U kunt ook allemaal beestjes over uw huid voelen kruipen en ze misschien ook nog zien, terwijl anderen niets van die beestjes merken.

    Net als iedereen heeft u gedachten over de dingen die om u heen gebeuren. Bij wanen krijgen die gedachten een extra bijzondere betekenis. Vaak is die betekenis heel spannend of eng. Andere mensen hebben die gedachten niet, ook al zien ze dezelfde mensen en dingen om zich heen als u.

    Voorbeelden van wanen zijn:

    • U denkt dat anderen iets tegen u hebben.
    • U weet dat u magische krachten heeft.
    • U weet zeker dat u wordt achtervolgd.
    • U merkt dat iedereen naar u kijkt en u in de gaten houdt.
    • U merkt dat anderen uw gedachten kunnen lezen.

    Bij een psychose kunt u heel verward zijn.

    • Er is chaos in uw hoofd. U heeft moeite om logisch na te denken. Soms gaat het denken heel snel en denkt u vanalles door elkaar.
    • U bent druk en met veel tegelijk bezig. U weet soms niet meer waarmee. Het lukt ook niet om dingen goed af te maken.
    • Soms denkt u heel langzaam.
    • U weet niet meer wat de dingen die u denkt met elkaar te maken hebben. U koppelt alles aan elkaar.
    • U bent druk en met veel tegelijk bezig. U weet soms niet meer waarmee. Het lukt ook niet om dingen goed af te maken.
    • In gesprekken lukt het niet om zinnen af te maken en weet u niet meer waar u over aan het praten was. Soms kunt u opeens juist heel helder denken en ziet u alles helderder en beter dan anderen.

    Bij een psychose gaan mensen vaak onregelmatig leven.

    • U vergeet bijvoorbeeld te eten of heeft er absoluut geen tijd voor.
    • Het kan zo druk in uw hoofd zijn dat u dag en nacht bezig blijft, en niet of heel weinig slaapt.
    • U kunt ook zo traag zijn dat u dag en nacht in een stoel blijft zitten en zelfs niet opstaat om naar het toilet te gaan.
  • Zelf doen

    Bij voortekenen van een psychose zult u misschien liever geen actie willen ondernemen. Angst of verwardheid kunnen maken dat u juist liever niet de huisarts of familie belt.

    Toch kan het helpen wanneer u uw huisarts belt. Probeer uit te leggen wat er aan de hand is. Vertel dat u zich raar voelt of dat u bang bent. Lukt u dat niet, probeer dan een vriend of familielid te bellen die u vertrouwd en leg uit hoe u zich voelt.

    Uw familie kan zelf al merken dat het niet goed met u gaat. Bijvoorbeeld doordat u niet meer langskomt of stiller of angstiger wordt. Ook zij kunnen uw huisarts bellen.

    Uw huisarts wil u graag helpen en kijken wat er nodig is om u te beschermen of om u weer wat beter te voelen.

  • Medicijnen
    Klassieke antipsychotica
    Klassieke antipsychotica, ook wel klassieke antipsychotische middelen genoemd, verminderen in de hersenen het effect van de natuurlijk voorkomende stof dopamine. Hierdoor nemen wanen, hallucinaties en hevige onrust af. Voorbeelden zijn broomperidol, chloorprotixeen, flufenazine, flupentixol, fluspirileen, haloperidol, penfluridol, perfenazine, periciazine, pimozide, pipamperon en zuclopentixol.

    Atypische antipsychotica
    Atypische antipsychotica, ook wel antipsychotische middelen genoemd, regelen in de hersenen de hoeveelheid dopamine en serotonine, natuurlijk voorkomende stoffen. Hierdoor nemen wanen, hallucinaties en hevige onrust af. Voorbeelden zijn clozapine, olanzapine, quetiapine, risperidon en sulpiride.

    Benzodiazepinen
    Benzodiazepinen werken rustgevend, spierontspannend en verminderen de angstgevoelens. Ze kunnen tijdelijk tijdens een opleving van de psychoses worden gebruikt. Ze verminderen dan angst en onrust. Voorbeeld is clobazam.

    Lithium
    Lithium is een middel dat wordt gebruikt bij manische psychose. Lithium kan een manische bui stoppen (zie bij 'manie') en voorkomt sterke stemmingsschommelingen. Hoe deze werking precies tot stand komt is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het invloed op de overdracht van prikkels in de hersenen.

Gerelateerde videos

Psychofarmaca

Dit is de groep geneesmiddelen die wordt voorgeschreven bij psychische aandoeningen zoals angststoornissen, depressie, schizofrenie, psychoses.

Psychofarmaca

Dit is de groep geneesmiddelen die wordt voorgeschreven bij psychische aandoeningen zoals angststoornissen, depressie, schizofrenie, psychoses.

Dit is de groep geneesmiddelen die wordt voorgeschreven bij psychische aandoeningen zoals angststoornissen, depressie, schizofrenie, psychoses.

Bekijk video